Պատմվածքի սկզբում մենք տեսնում ենք մի անանուն և մեկուսացված գյուղ, որտեղ կյանքը միօրինակ է ու անգույն։ Գյուղացիներն ունեն սահմանափակ երևակայություն, և նրանց աշխարհը սահմանափակվում է քարքարոտ ափով ու ծովով։ Սակայն ամեն ինչ փոխվում է այն պահին, երբ երեխաները ափին նկատում են մի մութ առարկա։ Սա պատմության առաջին կարևոր պահն է. երեխաները ջրահեղձի հետ սկսում են խաղալ որպես խաղալիքի հետ, ինչը խորհրդանշում է մարդկային անտարբերությունն ու անմեղությունը նախքան «հրաշքի» գիտակցումը։Երբ մեծահասակները հայտնաբերում են մարմինը, սկսվում է մոգական տրանսֆորմացիան։ Ջրահեղձը սովորական մարդ չէ. նա հսկա է, ծանր և աննկարագրելի գեղեցիկ։ Տղամարդիկ և կանայք տարբեր կերպ են արձագանքում այս երևույթին։ Տղամարդիկ տեսնում են ֆիզիկականը՝ մարմնի ծանրությունը, օտար լինելը, մինչդեռ կանայք սկսում են «կենդանացնել» նրան իրենց երևակայությամբ։ Նրանք ջրահեղձին տալիս են Ստեփանոս (Էստեբան) անունը։ Անվանակոչումը պատմվածքի հոգեբանական առանցքն է. անանուն դիակից նա վերածվում է անհատականության, մեկի, ով ունի պատմություն, ցավ և ճակատագիր։Կանայք սկսում են կարեկցել նրան։ Նրանք պատկերացնում են, թե որքան դժվար է եղել նման հսկայի համար ապրել սովորական մարդկանց աշխարհում, թե ինչպես է նա անհարմար զգացել իր չափսերի համար։ Այս կարեկցանքը վերածվում է սիրո, որն այնքան հզոր է, որ նույնիսկ տղամարդիկ, ովքեր սկզբում թերահավատ էին, վերջում տեղի են տալիս։ Նրանք տեսնում են Ստեփանոսի դեմքի խաղաղությունն ու վեհությունը և հասկանում են իրենց սեփական կյանքի փոքրոգությունը։Պատմվածքի գագաթնակետը հուղարկավորության տեսարանն է։ Գյուղացիները Ստեփանոսին չեն թաղում որպես օտարի, այլ նրան դարձնում են իրենց մեծ ընտանիքի անդամը։ Նրանք ջրահեղձի համար «ազգականներ» են ընտրում, որպեսզի նա ծովի հատակին իրեն միայնակ չզգա։ Սա խորհրդանշում է մարդկանց միավորումը մեկ ընդհանուր գեղեցիկ գաղափարի շուրջ։Վերջաբանում Մարկեսը ցույց է տալիս, որ Ստեփանոսը չի հեռանում։ Թեև նրա մարմինը վերադարձնում են ծովին, գյուղն այլևս երբեք առաջվանը չի լինի։ Մարդիկ որոշում են փոխել իրենց աշխարհը. նրանք տնկելու են ծաղիկներ, ներկելու են տները վառ գույներով և կառուցելու են բարձր առաստաղներով տներ։ Նրանք ցանկանում են, որ անցնող նավերը, տեսնելով իրենց գյուղը, ասեն. «Այստեղ է ապրել Ստեփանոսը»։Այսպիսով, պատմվածքի հիմնական միտքն այն է, որ իրական հրաշքը ոչ թե ջրահեղձի հայտնվելն էր, այլ այն փոփոխությունը, որը տեղի ունեցավ մարդկանց հոգիներում։ Գեղեցկությունը հզոր ուժ է, որն ընդունակ է արթնացնել քնած գիտակցությունը և ստիպել մարդուն ձգտել ավելիին, քան պարզապես գոյատևումն է։
Ձմեռային ճամբար օր երկրորդ
Այսօր ձմեռային ճամբարի երկրորդ օրն էր։ Առավոտյան ընդհանուր պարապմունքից հետո հավաքվեցինք ընկեր Արևիկի դասասենյակում և պատրաստվեցինք գնալ սահադաշտ։ Մենք զբոսնելով հասանք այնտեղ։ Երբ տեղ հասանք, ամեն մեկը իր կոշիկի համարը ասաց, մեզ տվեցին չմուշկները, հագանք ու դուրս եկանք սահելու։ Շատ հետաքրքիր ու ուրախ էր։ Դրանից հետո զբոսնելով գնացինք պոնչիկանոց։ Իմ ամենասիրելի պահը հենց սահադաշտում էր․ սահում էի, ծիծաղում, ու դա օրը դարձրեց ավելի զվարճալի ու հիշարժան։ Օրը իսկապես հետաքրքիր, ուրախ և արդյունավետ էր․ լի էր նոր փորձառություններով, հաճելի պահերով ու ընկերական ջերմությամբ։
Նանե Գևորգյան 