Հոմանիշ բառեր։ Հոմանիշների նրբիմաստները։ Հոմանիշների դերը խոսքի ժամանակ։

Առաջադրանքներ.

1. Մեծ, խոշոր, ահռելի, հսկայական բառերից յուրաքանչյուրի կիրառության տարբերությունը մեկնաբանիր։
   Մեծ – ընդհանուր իմաստով ցույց է տալիս սովորականից ավելի մեծ չափ, քանակ կամ նշանակություն։
   Օրինակ՝ մեծ տուն, մեծ քաղաք, մեծ նշանակություն։
   Խոշոր – հիմնականում նշանակում է չափերով կամ ծավալով մեծ, հաճախ գործածվում է առարկաների, կազմակերպությունների, տնտեսության հետ կապված։
   Օրինակ՝ խոշոր շենք, խոշոր ընկերություն, խոշոր քաղաք։
   Ահռելի – նշանակում է չափազանց մեծ, այնպիսի մեծությամբ, որը կարող է զարմանք կամ սարսափ առաջացնել։
   Օրինակ՝ ահռելի ուժ, ահռելի վնաս, ահռելի ալիք։
   Հսկայական – նշանակում է շատ մեծ, վիթխարի չափերի հասնող։ Ավելի ընդգծված է, քան «մեծ»-ը։
   Օրինակ՝ հսկայական տարածք, հսկայական ծառ, հսկայական աշխատանք։
   Այսինքն՝ «մեծ»-ը ամենաընդհանուրն է, «խոշոր»-ը հաճախ վերաբերում է չափին ու ծավալին, «ահռելի»-ն ընդգծում է չափի ուժեղ տպավորությունը, իսկ «հսկայական»-ը՝ շատ մեծ կամ վիթխարի չափը։
2. Օգտվելով հոմանիշների բառարանից՝ գտիր շեղ արագ, գեղեցիկ, հազվադեպ, շուտ բառերի հոմանիշները։
   շեղ – թեք, խոտոր, խոտորնակ, ծուռ, թյուր, սխալ, մոլար, անուղիղ, անճիշտ
   արագ – շուտ, շտապ, հապճեպ, կայծակնային
   գեղեցիկ – գեղեցկուհի, չքնաղ, չքնաղագեղ, չնաշխարհիկ,
   հազվադեպ – դժվարադեպ, դժվարապատահ
   շուտ – արագ, շտապ, հապճեպ, արագաբար, արագորեն, անմիջապես, իսկույն
3. Շարքերից ընտրիր հոմանիշային զույգերը (ամեն շարքից 6 զույգ)։

Անակնկալ, ամուլ, զանազան, արդիական, ստերջ, արատավոր, ազդեցիկ, տխեղծ, այլևայլ, բերրի, հոյակապ, արգավանդ, ժամանակակից, հիանալի:

Ամուլ – ստերջ
Զանազան – այլևայլ
Արդիական – ժամանակակից
Բերրի – արգավանդ
Հոյակապ – հիանալի
Արատավոր – տխեղծ

Թախանձել, անրջել, ժխտել, գանահարել, երևակել, խարազանել, բացասել, երազել. անվանարկել, գոտեպնդել, աղերսել, քաջալերել, փոխարկել, վարկաբեկել:

Թախանձել – աղերսել
Անրջել – երազել
Ժխտել – բացասել
Գանահարել – խարազանել
Անվանարկել – վարկաբեկել
Գոտեպնդել – քաջալերել

Ամիճ, խումբ, գավաթ, հենակ, բռունցք, ագարակ, անթացուպ, բույլ, ժխոր, վահան, կռուփ, ասպար, բաժակ, աղմուկ:

Ամիճ – գավաթ
Խումբ – բույլ
Հենակ – անթացուպ
Բռունցք – կռուփ
Ագարակ – ?
Ժխոր – աղմուկ
Վահան – ասպար

Սկութ. բար, բմբուլ, գեղմ, բազե, փետուր, բուրդ, տարազ, հողակոշտ, օջախ, գուղձ, հանդերձ, պտուղ, բեմեզր:

Սկութ – բար
Բմբուլ – փետուր
Գեղմ – բուրդ
Տարազ – հանդերձ
Հողակոշտ – գուղձ
Օջախ – ?
Պտուղ – ?
Բեմեզր – ?

Առանձնահատուկ, կեղծ, արբեցնող, ամեհի, որոտաձայն, ուրույն, բռնազբոսիկ, զգլխիչ, ամպագոռգոռ, աղիողորմ, բեղուն, լալագին, արգասավոր, ազնավուր:

Առանձնահատուկ – ուրույն
Արբեցնող – զգլխիչ
Որոտաձայն – ամպագոռգոռ
Աղիողորմ – լալագին
Բեղուն – արգասավոր
Կեղծ – բռնազբոսիկ
Ամեհի – ազնավուր

Զիստ, բագին, ագուգա, ազդակ, հանդ, լաբիրինթոս, անդաստան, բավիղ, զոհասեղան, ազդը, բանակ, խթան, ապար, զորք:

Զիստ – ազդը
Բագին – զոհասեղան
Ազդակ – խթան
Հանդ – անդաստան
Լաբիրինթոս – բավիղ
Բանակ – զորք
Ագուգա – ապար

Ուռուցք, ապավեն, ակոս, այծ, ապառաժ, նոխազ, ճաշ, այտուց, այրոց, ապուր, վեմ, ապաշխարանք, պաշտպան, քավություն:

Ուռուցք – այտուց
Ապավեն – պաշտպան
Ակոս – ?
Այծ – նոխազ
Ապառաժ – վեմ
Ճաշ – ապուր
Ապաշխարանք – քավություն
Այրոց – ?

Պրկել, հառնել, սփոփել, ամբաստանել, հրճվել, առևանգել, մեղադրել, բարգավաճել, հափշտակել, ակնարկել, ամոքել, փթթել, բերկրել, բարձրանալ։

Պրկել – ?
Հառնել – բարձրանալ
Սփոփել – ամոքել
Ամբաստանել – մեղադրել
Հրճվել – բերկրել
Առևանգել – հափշտակել
Բարգավաճել – փթթել
Ակնարկել – ?

Պարտադրել, գժդմնել, բաղձալ, խրախուսել, առարկել, համեմատել, հեկեկալ, ստիպել, արտասվել, հերկել, խոժոռվել, բաղդատել, գոտեպնդել, տենչալ:

Պարտադրել – ստիպել
Գժդմնել – խոժոռվել
Բաղձալ – տենչալ
Խրախուսել – գոտեպնդել
Առարկել – ?
Համեմատել – բաղդատել
Հեկեկալ – արտասվել
Հերկել – ?

Ծավի, խոպան, առանձին, առտնին, աղոտ, թեժ, բանուկ, ալ, բորբ, բոսոր, դժգույն, բիլ, մեկուսի, անմշակ:

Ծավի – բիլ
Խոպան – անմշակ
Առանձին – մեկուսի
Առտնին – ?
Աղոտ – դժգույն
Թեժ – բորբ
Բանուկ – ?
Ալ – բոսոր

Կտրիճ, արամբի, ամբարտավան, պարկեշտ, արի, մեծամիտ, ազդեցիկ, առույգ, զգոն, ալնոր, կայտառ, աչալուրջ, զառամյալ, առաքինի:

Կտրիճ – արի
Արամբի – ?
Ամբարտավան – մեծամիտ
Պարկեշտ – առաքինի
Ազդեցիկ – ?
Առույգ – կայտառ
Զգոն – աչալուրջ
Ալնոր – զառամյալ

Ժայռ, արոտավայր, վաղորդայն, նախճիր, անեծք, ատոմ, նզովք, սրունք, հյուլե, աղոթք, հանդ, ապառաժ, արևածագ, արյունահեղություն:

Ժայռ – ապառաժ
Արոտավայր – հանդ
Վաղորդայն – արևածագ
Նախճիր – արյունահեղություն
Անեծք – նզովք
Ատոմ – հյուլե
Սրունք – ?
Աղոթք – ?

Ասպախումբ, ամբարտակ, ախոռ, շավիղ, ասպարեզ, պատնեշ, արահետ, ածանց, պալատ, ավյուն, այրուձի, եռանդ, ապարանք, բնագավառ:

Ասպախումբ – այրուձի
Ամբարտակ – պատնեշ
Ախոռ – ?
Շավիղ – արահետ
Ասպարեզ – բնագավառ
Ածանց – ?
Պալատ – ապարանք
Ավյուն – եռանդ

Արատավորել, տրոհել, ամրացնել, ակնածել, փայլփլել, աղանձել, պատկառել, ասմունքել,
առկայծել, կռահել, աղարտել, բովել, արտասանել, ագուցել:

Արատավորել – աղարտել
Տրոհել – ?
Ամրացնել – ագուցել
Ակնածել – պատկառել
Փայլփլել – առկայծել
Աղանձել – բովել
Ասմունքել – արտասանել
Կռահել – ?

Պրծնել, հմայվել, ահաբեկվել, պճնվել, փաղաքշել, շաղախվել, զարդարվել, զարհուրել, գգվել, մխրճվել, ազատվել, հուզվել, դյութվել, ալեկոծվել:

Պրծնել – ազատվել
Հմայվել – դյութվել
Ահաբեկվել – զարհուրել
Պճնվել – զարդարվել
Փաղաքշել – գգվել
Շաղախվել – մխրճվել
Հուզվել – ալեկոծվել