Հրազդան գետ

Հրազդանը (ուրարտերեն՝ Իլդարունի) կամ Զանգուն Արաքսի ձախ վտակն է: Սկիզբ է առնում Սևանա լճից, հոսում հյուսիս-արևելքից հարավ-արևմուտք: Երկարությունը 141 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 2560 կմ2 (առանց Սևանա լճի): Արաքս է թափվում ծովի մակերևույթից 820 մ բարձրության վրա: Ստորին հոսանքում հովիտն աստիճանաբար լայնանում է և դուրս գալիս Արարատյան դաշտ: Գետի ընդհանուր անկումը մոտ 1100 մ է: Համակարգում կան 340 գետակներ, որոնցից 25-ն ունեն 10 կմ-ից ավելի երկարություն, 3-ը՝ մինչև 50 կմ: Խոշոր վտակներն են Մարմարիկը, Ծաղկաձորը, Դալարը, Արայի գետը, Գետառը: Սնումը հիմնականում ստորգետնյա (51%) և հալոցքային (37%) է, վարարումը՝ գարնանը, հորդացումները` ամռանն ու աշնանը:  Հրազդան գետի վրա գործում են Սևանի, Հրազդանի, Արգելի, Արզնիի, Քանաքեռի, Երևանի ջրէկները: Ջրերն օգտագործվում են 17 ոռոգիչ ջրանցքներով, որոնք սկիզբ են առնում կասկադի ջրէկներից և գետի ստորին հոսանքից: Հրազդանի ափին են Սևան, Հրազդան, Չարենցավան, Լուսակերտ, Երևան քաղաքները, Արզնի առողջարանը: Հովտում ստեղծվել է հանգստի գոտի: Հրազդանի վրա են Հաղթանակի (1945 թ.), Հրազդանի Մեծ (1956 թ.), Նուռնուսի (1981 թ.), Դավթաշենի (2000 թ.) կամուրջները:Գետի վրա կառուցված կամուրջներից հնագույնը Կարմիր կամուրջն է (1679 թ., Երևան):Գետի ափերը բնակեցված են եղել դեռևս հին քարի դարից սկսած (Արզնի, Երևանյան քարայրեր և այլն): Ուրարտական ժամանակներում և միջնադարում Հրազդանից անցկացվել են մի քանի ջրանցքներ՝ Ռուսայի (թունելով), Դալմայի, Աբուհայաթի և այլն: Ափերին են կառուցվել ուրարտական Թեյշեբաինի (Կարմիր բլուր) և Պահլավունիների ամրոցները, Ս. Աստվածածին եկեղեցին (XI դ., Բջնի):Տես նաև ԱրաքսԳետեր:

Հրազդան գետ — Սեդա Ստեփանյան

Նոյեմբերի 8

 Հաշվի՛ր՝ օգտվելով գումարման տեղափոխական հատկությունից։

393+600+7+3000=393+7+600+3000=400+3600=4000

12000+6214+8000=12000+8000=13000+6214=19214

6480+224+500+20=6480+20=6500+500=7000+224=7224

375+600+25+300=375+25=400+600=1000+300=1300

796+200+4+450=796+4=800+200=1000+450=1450

38000+6550+2000=38000+2000=40000+6550=46550

42300+142+2000+700=42300+700=43000+2000=45000+142=45124

750+2807+880+250=750+250=1000+2807=3807+880=4687

Կատարի՛ր գործողությունները։

90կմ+234կմ+210կմ= 534կմ

8կմ250մ-3կմ= 5կմ 250կմ

6կմ420մ+3կմ200մ= 9կմ 620մ

6կմ700մ+300մ= 7կմ

30կմ+352կմ+170կմ= 200կմ, 552մ

8կմ420մ-210մ= 8կմ 210մ

5կմ385մ+7կմ400մ= 12կմ, 785մ

8կմ200մ+800մ= 9կմ

3 Հաշվի՛ր ուղղանկյան պարագիծը, եթե նրա կողմերից մեկը 48մմ  է, իսկ մյուսը 18մմ-ով մեծ է այդ կողմերից։

Լուծում՝ 48 + 18 = 58, 58 + 48 = 104

Պատ.`P=104մմ

4 Հաշվի՛ր ուղղանկյան պարագիծը, եթե նրա կողմերից մեկը 48մմ է, իսկ մյուսը 3 անգամ մեծ է այդ կողմերից։

Լուծում`48 × 3 = 144, 144 + 48 = 232

Պատ.`P=232մմ

5 Եթե Աննայի մտապահած թվից հանենք 20, իսկ Սոնայի մտապահած թվին գումարենք 40, կստանանք հավասար թվեր։ Որքանո՞վ է Աննայի մտապահած թիվը մեծ Սոնայի մտապահած թվից։

Պատ.`60-ով մեծ է։

6 Եթե Գոհարի մտապահած թիվը մեծացնենք 120-ով, իսկ Լուսինեի մտապահած թիվը փոքրացնենք  100-ով, ապա կստանանք հավասար թվեր։ Որքա՞ն է Լուսինեի ու Գոհարի մտապահած թվերի տարբերությունը։

Լուծում ՝ 120 + 100 = 220

Պատ․՝ Տարբերություն 220 է

Խնդիրներ տարիքների վերաբերյալ

Տաթևիկը 17 տարեկան է, իսկ նրա եղբայրը՝ Հայկը, 3 տարով ավելի փոքր է Տաթևիկից: Քանի՞ տարեկան է Հայկը:

Լուծում՝17-3=14

Պատ.`14 տարեկան

2. Աշոտի մայրիկը 30 տարեկան է, իսկ Աշոտը նրանից փոքր է 20 տարով։ 6 տարի հետո մայրիկը Աշոտից քանի՞ տարով մեծ կլինի:

Լուծում՝ 30-20=10  30+6=36  10+6=16  36-16=20

Պատ.`20

3. Անին 5 տարեկան է, իսկ հայրիկը նրանից մեծ է 7 անգամ: 5 տարի հետո հայրիկը Անիից քանի՞ անգամ մեծ կլինի:

Լուծում՝ 5×7=35  5+5=10  35+5=40  40։10=4

Պատ.`4

4. Կարինեի պապիկը 60 տարեկան է։ Կարինեն իր պապիկից փոքր է 6 անգամ։ 7 տարի հետո Կարինեն քանի՞ տարով փոքր կլինի իր պապիկից։

Լուծում՝ 60:6=10  60+7=67  10+7=17 

Պատ.`

Տաթևիկը 17 տարեկան է, իսկ նրա եղբայրը՝ Հայկը, 3 տարով ավելի փոքր է Տաթևիկից: Քանի՞ տարեկան է Հայկը:

Լուծում՝17-3=14

Պատ.`14 տարեկան

2. Աշոտի մայրիկը 30 տարեկան է, իսկ Աշոտը նրանից փոքր է 20 տարով։ 6 տարի հետո մայրիկը Աշոտից քանի՞ տարով մեծ կլինի:

Լուծում՝ 30-20=10  30+6=36  10+6=16 

Պատ.`Մայրիկը 6 տարի հետո կլինի 36 տարեկան

3. Անին 5 տարեկան է, իսկ հայրիկը նրանից մեծ է 7 անգամ: 5 տարի հետո հայրիկը Անիից քանի՞ անգամ մեծ կլինի:

Լուծում՝ 5×7=35  5+5=10  35+5=40 

Պատ. ՝ Հայրիկը 5 տարի հետո կլինի 40 տարեկան, իսկ Անին կլինի 10 տարեկան

4. Կարինեի պապիկը 60 տարեկան է։ Կարինեն իր պապիկից փոքր է 6 անգամ։ 7 տարի հետո Կարինեն քանի՞ տարով փոքր կլինի իր պապիկից։

Լուծում՝ 60:6=10  60+7=67  10+7=17 

Պատ.` Պապիկ 7 տարի հետո կլինի 67 տարեկան, իսկ Կարենե կլինի 17 տարեկան